เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคอีสาน

ตลาดสีเขียวยโสธร : การสร้างสังคมใหม่หรือการรื้อฟื้นสังคมเก่า? PART 1

In Farmers Groups, Network Events on 16/12/2009 at 10:06 pm

โดย สยาม หยองเอ่น

เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคอีสาน

ณ มุมเล็กๆ แห่งหนึ่งในตลาดสดเทศบาลกลางเมืองยโสธร มีกลุ่มคนผู้ที่มีแนวความคิดในการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่อย่างจริงจังและจริงใจต่อเพื่อนมนุษย์ กลุ่มคนเหล่านี้เป็นเกษตรกรในอำเภอกุดชุม และอำเภอใกล้เคียง ซึ่งรวมตัวกันเป็นกลุ่มและทำการผลิตแบบอินทรีย์เพื่อใช้บริโภคในครัวเรือนและได้จัดตั้งตลาดสีเขียวแห่งนี้ขึ้นเพื่อเป็นพื้นที่ของการสร้างสายสัมพันธ์ระหว่างผู้ผลิตในชนบทและผู้บริโภคในเมืองในเรื่องของการแลกเปลี่ยนความรู้และจำหน่ายสินค้าอินทรีย์ ให้แก่ เพื่อน ญาติพี่น้อง ในสังคมเมือง เปิดโอกาสให้เพื่อนมนุษย์เหล่านี้มีทางเลือกในการบริโภคอาหารที่ปลอดภัย ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมเมล็ดพันธุ์ การเพาะปลูก การดูแลรักษา การเก็บเกี่ยว และถึงมือผู้บริโภค โดยที่ผลผลิตเหล่านั้นไม่มีการใช้สารเคมีเลย นับเป็นกระบวนการผลิตที่ปลอดภัยอย่างแท้จริง

สังคมในตลาดสีเขียว อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร เกิดขึ้นทุกเช้าวันเสาร์ ตั้งแต่เวลา 5.00 น. ถึงเวลา 9.00 น. โดยประมาณ ช่วงเวลาประมาณ 4 ชั่วโมงในการเปิดตลาดสีเขียวนี้ คุณจะได้เห็นบรรยากาศที่ไม่อาจเห็นได้ในตลาดทั่วไป มีบรรยากาศแห่งความสุขลอยฟุ้งอยู่ทั่วพื้นที่ขนาด 5 x 20 ตารางเมตร พ่อค้าแม่ค้าบรรยายสรรพคุณของสินค้าได้อย่างภาคภูมิใจ เนื่องจากได้ทำการผลิตด้วยตนเองทุกอย่าง และสามารถลดแลกแจกแถมได้อย่างถล่มทลายเนื่องจากต้นทุนการผลิตไม่สูง ไม่เพราะไม่มีค่าปุ๋ยเคมี หากแต่ใช้สารธรรมชาติที่ผลิตขึ้นเอง ผู้บริโภคเองก็สามารถพูดคุยสอบถามกับเหล่าพ่อค้าแม่ค้าได้อย่างเต็มที่ อย่างกับเป็นญาติพี่น้องร่วมสายเลือดกันเลย ผักนี้ปลูกอย่างไร? ทำอะไรกินถึงจะอร่อย? มีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างไร? แก้โรคนี้ได้หรือไม่? อยากปลูกกินเองมีเมล็ดพันธุ์ให้มั้ย? เหล่านี้เป็นคำถามสุดฮิตในตลาดสีเขียวเมืองยโสธร และพ่อค้าแม่ค้าก็จะตอบอย่างเต็มใจไม่มีการหวงวิชาความรู้ เพราะวัตถุประสงค์หลักในการเปิดตลาดเขียวก็เพื่อการสร้างสังคมการบริโภคที่ปลอดภัย หากการเปิดตลาดของพวกเขาเป็นการเผยแพร่วัฒนธรรมการบริโภคที่ปลอดภัยออกสู่สังคมพวกเขาก็ยินดียิ่ง

นอกจากบรรยากาศที่เป็นกันเองแล้ว สิ่งที่คุณสามารถเห็นได้จากตลาดสีเขียวเมืองยโสธรก็คือ ความหลากหลายของสินค้า ความเป็นพื้นบ้าน พื้นเพของท้องถิ่นนั้นๆ หากคุณเป็นคนเมืองโดยกำเนิด ไม่คุ้นเคยกับการทำเกษตรแต่มีความสนใจที่จะเรียนรู้ คุณจะตื่นตาตื่นใจกับผลผลิตมากมายที่คุณไม่เคยเห็น ไม่เคยได้ยินชื่อ ไม่เคยรู้เลยว่ามันมีอยู่ในโลกใบนี้ หรืออาจเคยเห็นผ่านตาบ้างแต่ไม่รู้ว่ามันสามารถเอาไปทำอะไรได้บ้าง คุณจะได้เห็นที่ตลาดสีเขียวแห่งนี้ และหากคุณเป็นลูกหลานเกษตรกรโดยกำเนิดเคยใช้ชีวิตอยู่กับไร่นาบ้างแต่ตอนนี้ได้ประกอบอาชีพอื่น คุณจะได้เห็นผลิตผลที่คุณคุ้นเคยตั้งแต่ตอนเป็นเด็กทั้งพืชผักและสัตว์ ตามทำธรรมชาติที่ปัจจุบันหาไม่ได้แล้วเนื่องจากการใช้สารเคมีในนาข้าวซึ่งส่งผลให้ความหลากหลายทางชีวภาพในนาข้าวหายไป แต่เกษตรกรเหล่านี้สามารถหาได้เนื่องจากมีการเลิกใช้สารเคมีในนาข้าวเป็นเวลาหลายปีทำให้ความหลากหลายเหล่านี้กลับมา อาจยังไม่เท่าเดิมแต่ก็เป็นการเริ่มต้นที่ดี

ส่วนคนรุ่นใหม่ผมอยากแนะนำ “ผักลืมชู้” หรือ “ผักลืมผัว” ซึ่งผักชนิดนี้จะเป็นตัวบ่งชี้ถึงคุณภาพของดิน หากมีการใช้สารเคมีในปริมาณสูงผักชนิดนี่จะไม่สามารถเกิดได้ และผมได้ถามว่าทำไมถึงได้ชื่อว่าผักลืมชู้ แต่แม่ค้าก็ไม่ยอมบอก ส่วนรสชาติจะเป็นอย่างไร มีประโยชน์แค่ไหน จะอร่อยจนต้องลืมชู้ตามชื่อหรือไม่ ดังนั้นคุณคงต้องหาคำตอบด้วยตัวของคุณเอง

สิ่งสำคัญที่สุดในตลาดสีเขียวยโสธร คือ ลูกค้าหรือผู้บริโภคในเมือง ซึ่งเป็นกลุ่มคนที่มีความหลากหลายไม่แพ้สินค้าในตลาด ความหลากหลายด้านอาชีพ ความหลากหลายด้านเพศและอายุ มีทั้งข้าราชการ ผู้ประกอบการ ลูกจ้าง แม่บ้าน และเด็กวัยรุ่น(กลุ่มสุดท้ายนี้คงถูกแม่ใช้ให้มาซื้อ) กลุ่มคนเหล่านี้เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ตลาดสีเขียวยโสธรดำเนินการมาได้เป็นเวลา 1 ปีแล้ว และคงยังดำเนินการต่อไปเรื่อยๆเนื่องจากตลาดแห่งนี้เป็นสังคมที่มีความจริงใจต่อกันระหว่างผู้ผลิตในชนบทและผู้บริโภคในเมือง มีกิจกรรมผู้บริโภคเยี่ยมแปลงผู้ผลิต ซึ่งเป็นความต้องการของผู้บริโภคที่ต้องการจะเรียนรู้เรื่องเทคนิคในการปลูกผักอินทรีย์ โดย ไม่มีการใช้สารเคมีเลย และเป็นการกระชับความสัมพันธ์ให้แน่นแฟ้น เป็นการยืนยันความจริงใจในการผลิตสินค้าปลอดภัยสำหรับผู้บริโภค อีกทั้งยังมีการจัดกิจกรรมให้ข้อมูลกับผู้บริโภคเกี่ยวกับระบบการผลิตที่ปลอดภัย เอื้ออาทรต่อธรรมชาติและระบบนิเวศน์ รวมถึงระบบการผลิตที่คำนึงถึงผู้บริโภค เป็นต้น กิจกรรมเหล่านี้ได้เกิดขึ้นแล้วในสังคมตลาดสีเขียว อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร

ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคมแห่งนี้ จะเรียกได้ว่าเป็นสังคมใหม่ได้หรือไม่ หรือว่าเป็นการรื้อฟื้นสังคมเก่าที่เคยเกิดขึ้นในอดีต ความเอื้อเฟื้อจริงใจที่มาก่อนการคดโกงพลิกแพลงเพื่อผลประโยชน์ ในยุคที่เร่งรีบแข่งขันแย่งชิงกัน ระบบการบริโภคอาหารที่ปลอดภัยจะเกิดขึ้นได้หรือไม่ท่ามกลางยุคเกษตรอุตสาหกรรมที่มีการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่และสารเคมีปริมาณสูง รวมถึงการผูกขาดตลาดอาหารโดยระบบบริษัทโดยที่ผู้บริโภคไม่รู้ที่มาของอาหาร ไม่มีสิทธิ ไม่มีทางเลือกในการบริโภคที่หลากหลาย ระบบอาหารที่เอื้อเฟื้อปลอดภัยต่อเพื่อนมนุษย์ สังคมเล็กๆที่เกิดขึ้นในมุมหนึ่งในจังหวัดยโสธรจะเป็นทางเลือกหนึ่งของสังคมได้หรือไม่ จะขยายสู่สังคมทั่วไปได้อย่างไร ก็คงต้องติดตามกันต่อไป…

วันเสาร์ที่ 12 ธันวาคม 2552

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: