เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคอีสาน

Posts Tagged ‘พันธุกรรมช้าวพื้นบ้านอีสาน’

ระบบนิเวศน์อีสาน : ความหลากหลายพันธุกรรมข้าว

In Farmers Groups, Our Network on 17/12/2009 at 12:20 am

by: นุจนาด  โฮมแพน

เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคอีสาน

 

อีสานเป็นพื้นที่ราบสูงที่มีพื้นที่กว้างใหญ่ที่สุดในประเทศ นั่นคือมีพื้นที่ประมาณ 105 ล้านไร่หรือ 1 ใน 3 ของพื้นที่ประเทศไทยทั้งหมด   ความกว้างใหญ่ไพศาลนี้ประกอบไปด้วยระบบนิเวศน์ต่างๆอย่างหลากหลาย ซึ่งสามารถ จำแนกได้เป็น 4 ระบบ คือ

  • ระบบนิเวศน์ทาม หรือระบบนิเวศน์พื้นที่ชุ่มน้ำ  ทามเป็นรอยต่อระหว่างผืนดินกับผืนน้ำ ซึ่งจะมีป่าเรียกว่าป่าทาม  เป็นระบบนิเวศน์ในเขตลุ่มน้ำที่มีน้ำท่วมถึงในช่วงฤดูฝน ระบบนิเวศน์ทามนี้มีพื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ตรงแอ่งกลางของภาคตามแนวลำน้ำหลัก 3 สาย คือ ลำน้ำมูลทางส่วนใต้ของภาค  ลำน้ำชีทางส่วนกลางของภาค และลำน้ำสงครามทางส่วนบนของภาค   องค์ประกอบสำคัญของระบบนิเวศน์นี้คือ ลำน้ำ และพื้นที่ทาม ซึ่งมีทั้งป่าทามและนาทาม        เมื่อน้ำหลากจะเป็นพื้นที่รับน้ำท่วม จะมีบึงหรือกุดแทรกสลับ บริเวณนี้น้ำจะท่วมในฤดูฝน 3-4 เดือน และเกิดน้ำท่วมขัง     พื้นที่ทามชาวบ้านจะใช้ประโยชน์ในการหาปลา   ป่าโนนทาม/ป่าดอนทาม จะกระจายโดยรอบพื้นที่ ที่เป็นที่สูงขึ้นมาไม่มีน้ำท่วมขัง ทำให้เป็นที่อาศัยของสัตว์ป่าในช่วงฤดูน้ำหลาก หากเป็นป่าที่ติดกับพื้นที่ทุ่ง จะมีพรรณไม้ เช่น สมอ(ส้มหม้อ) ยางนา   สะแบง   หากเป็นป่าที่อยู่ระหว่างเลิงกับหนอง ส่วนมากจะเป็นพื้นที่ไผ่ป่า หากเป็นป่าที่อยู่ใกล้กุดก็จะพบพรรณไม้ เบ็นน้ำ เสียว หูลิง ทม ไทร ฯลฯ    

นิเวศน์ทามพบได้  ในเขต จังหวัดมหาสารคาม  จังหวัดร้อยเอ็ด   จังหวัดอุบลราชธานี   การทำการเกษตรจะปลูกข้าวที่มีอายุยาว และสามารถยืดตัวได้ในช่วงน้ำท่วม เช่น ข้าวเจ้าลอย ข้าวเหนียวลอย  ข้าวเหนียวก่ำลอย พอน้ำลดจะปลูกข้าวอายุสั้นหรือที่เรียกว่าการทำนาแซง เช่น ข้าวอีเตี้ย  ข้าวหอมสามกอ ข้าวหวิดหนี้ เป็นต้น

  • ระบบนิเวศน์ทุ่งลักษณะสำคัญของระบบนิเวศน์นี้คือที่ราบขนาดใหญ่ จึงเป็นพื้นที่ที่เหมาะกับการทำนา และมีการเลี้ยงสัตว์ในทุ่งและการปลูกพืชผักประกอบด้วย  ทุ่งที่ใหญ่ที่สุดของภาคอีสานคือทุ่งกุลาร้องไห้ที่ตั้งอยู่ตรงส่วนกลางของภาคครอบคลุมพื้นที่ 5 จังหวัด ได้แก่ Read the rest of this entry »